Stijgende roomboterprijs slaat deuk in marges van koekjesproducenten

De roomboterprijs loopt op en dat is in eerste instantie een gevolg van stijgende vraag. De hang van de consument naar ‘natuurlijke’ ingrediënten en de negatieve berichtgeving over margarine hebben de vraag naar boter de afgelopen drie jaar gemiddeld zo’n 2 procent per jaar doen stijgen.

picture of wheat harvesters

Is de prijs van roomboter nog niet hoog genoeg?

Het gaat echter te ver om de prijsexplosie volledig aan de vraaggroei toe te schrijven. De oude boerenwijsheid zegt niet voor niets dat de beste remedie tegen hoge prijzen wordt gevormd door hoge prijzen. Op deze prijsniveaus zou je verwachten dat er een aanbodreactie komt maar in tegenstelling tot de afgelopen jaren hapert dat mechanisme nu.

Er zijn vier obstakels waardoor het aanbod de vraag in Europa momenteel niet bijhoudt:

1.    Relatief weinig melkaanbod – De inspanningen van de EU om melkproductie te verlagen hebben tot een lager aanbod in Duitsland en Frankrijk geleid. De totale Europese melkproductie stijgt naar verwachting niet meer dan 0,5 procent dit jaar.
2.    Gebrek aan vraag naar magere melkpoeder – Rauwe melk kan worden verwerkt in verschillende producten. De belangrijkste combinaties zijn roomboter/mageremelkpoeder of kaas/wei. Het aanbod van roomboter is dus niet alleen afhankelijk van de roomboterprijs. Terwijl de roomboterprijs de lucht in is geschoten, blijft de mageremelkpoederprijs op een laag prijsniveau liggen. Verwerkers kiezen er dus voor om kaas en wei te produceren.
3.    Infrastructuur gericht op kaas – De keuze voor de verwerking van kaas in plaats van boter en mageremelkpoeder is ook ingegeven door de infrastructuur van de verwerkers. Zeker in Nederland is die vooral gericht op kaas.
4.    Beperkte importmogelijkheden – Door invoerrechten en het smaakverschil tussen de roomboter die we in Europa gebruiken en de boter uit andere landen biedt de import van meer boter geen soelaas.

Daarbij heeft de EU de afgelopen jaren door prijsondersteunende maatregelen een enorme interventie-voorraad aan mageremelkpoeder opgebouwd. Zolang deze voorraad boven de markt hangt, zal de mageremelkpoederprijs lastig de weg omhoog vinden. Als de EU besluit de interventiemaatregelen op te schorten, zal dat tot meer aanbod van mageremelkpoeder leiden, wat niet bevorderlijk is voor de prijs. Weinig goed nieuws dus voor het boteraanbod, niet alleen ten aanzien van de prijs, maar mogelijk zelfs op volumeniveau. Pas als het Nieuw-Zeelandse melkseizoen 2017-18 succesvol blijkt en/of de EU haar voorraden tegen een nette prijs weet te slijten, komt er wat lucht in het boteraanbod.

Alles behalve een ‘piece of cake’

Niet alle koekjes worden gemaakt van roomboter, dus de hogere roomboterprijs heeft niet voor alle koekjesproducenten dezelfde impact. Bij gebruik van roomboter vormt het vaak een grote component van de kostprijs. Bij roombotercake, eierwafels of stroopwafels kan roomboter zomaar 15 tot 20 procent van de totale kostprijs vertegenwoordigen. Op basis van 2016-prijsniveaus dus!

In de afgelopen zes maanden is de roomboterprijs meer dan verdubbeld ten opzichte van 2016. Dat krijgt de roomboterkoekjesbakker volledig op zijn of haar bordje. De roomboter vervangen door margarine of palmolie is gemakkelijker gezegd dan gedaan, zeker als de smaak constant moet blijven. Aangezien inkoopcontracten typisch zo’n drie tot zes maanden dekken, gaat de prijsexplosie komend half jaar echt pijn doen.

Gemiddeld draait de Europese koekjesindustrie een operationele marge van rond de zes procent. Niets doen is dus ook geen optie. Aankloppen bij de supermarkten om te vragen om hogere consumentenprijzen lijkt de enige uitweg. Maar zelfs daar zitten haken en ogen aan. Blijft de consument kiezen voor roomboterproducten als het prijsverschil met niet-roomboterproducten op het koekschap groeit?

Download a PDF version of this article

> Click here to download <